RZS bez tajemnic

  1. Na czym polega badanie kliniczne w diagnostyce RZS?

    Badanie kliniczne w reumatologii obejmuje podstawowe badanie lekarskie (jak u lekarza chorób wewnętrznych), a dodatkowo badanie układu ruchu. Badany jest zakres ruchomości każdego stawu, obecność obrzęku i wysięku oraz bolesność samoistna i przy ucisku. Poza tym oceniany jest układ mięśniowy: zaniki lub przerosty, siła mięśniowa oraz kręgosłup (zakres ruchomości, ból).
    Jest to standardowe badanie, które powinien przeprowadzać reumatolog przy każdej wizycie pacjenta.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  2. Na czym polega diagnostyka RZS?

    Diagnostyka RZS jest rozległa. Ma na celu, oprócz potwierdzenia podejrzewanej choroby, także wykluczenie innych schorzeń, które mogą przypominać RZS.
    Postępowanie diagnostyczne obejmuje badanie podmiotowe, czyli dokładne zebranie wywiadu lekarskiego oraz badanie przedmiotowe – ogólnolekarskie z badaniem narządu ruchu.

    Badania pomocnicze:

    • Krew: tzw. badania rutynowe – morfologia i OB, CRP, proteinogram, czynnik reumatoidalny, przeciwciała przeciwjądrowe, ostatnio także przeciwciała antycytrulinowe oraz badania wykluczające towarzyszące zakażenia (np. HBV,HCV, posiew krwi)
    • Mocz – badanie ogólne, ewentualnie posiew. W przypadku stwierdzenia zmian w moczu obowiązuje dalsza diagnostyka
    • EKG – w przypadku stwierdzenia zmian w zapisie EKG, wskazana jest konsultacja kardiologiczna
    • RTG – klatki piersiowej, ręce, stopy i szyjnego odcinka kręgosłupa oraz stawów zajętych procesem chorobowym
    • USG – stawy. Narządy wewnętrzne – w przypadku podejrzenia zmian (ew. dalsza diagnostyka)
    • Rezonans magnetyczny stawów lub kręgosłupa szyjnego w przypadkach wątpliwych
    • Płyn stawowy – jeżeli jest wskazana punkcja – badanie ogólne (morfologia), posiew
    • Wskazane są konsultacje laryngologiczna, ginekologiczna, stomatologiczna w celu wykluczenia ognisk infekcji, nowotworów oraz okulistyczna – diagnostyka narządu wzroku i jego uszkodzenia w RZS
    • W razie podejrzenia zmian w płucach lub w przewodzie pokarmowym – dalsze badania diagnostyczne
    • Densytometria – badanie gęstości kości. Należy wykonywać u pacjentów zagrożonych osteoporozą – posterydową i pomenopauzalną
    • W razie wskazań biopsja: skóry i tkanki podskórnej, ślinianek, guzków, nerki itd.

    Wykaz tych badań jest długi. Początkowe postępowanie powinno obejmować podstawowe badania krwi i moczu, rtg klatki piersiowej i rtg oraz USG zajętych procesem chorobowym stawów.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  3. Na czym polega rtg stawów?

    Zmiany radiologiczne w stawach są wynikiem procesu zapalnego. Badanie rtg obrazuje zaawansowanie i postęp zmian w stawach. Zwraca się uwagę przede wszystkim na występowanie nadżerek stawowych, zwężeń szpary stawowej, geod.

    W ocenie zmian radiologicznych stosowane są: metoda Sharpa (liczy się nadżerki i ocenia szerokość szpar stawowych) oraz metoda Larsena–Dale (dzieli zmiany w stawach na 5 stopni zaawansowania)
    Ocenia się stawy rąk, stóp oraz stawy ze zmianami chorobowymi w przebiegu RZS.
    Zmiany w obrazie rtg służą monitorowaniu postępu choroby i ocenie działania leków modyfikujących przebieg choroby.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  4. Na czym polega USG stawów?

    USG stawów jest badaniem bardzo pomocnym w diagnostyce, a także monitorowaniu leczenia RZS. Badaniem USG wykrywa się obecność wysięku i przerostu błony maziowej w stawie i pochewkach ścięgnistych. Stopień jej unaczynienia świadczy o aktywności choroby.
    Ponadto dzięki USG można wykryć nadżerki w kości, które nie są jeszcze widoczne w badaniu rentgenowskim.
    USG jest badaniem tanim, powtarzalnym i komfortowym dla pacjenta.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  5. Na czym polega badanie rezonansem magnetyczym?

    Rezonans magnetyczny (MRI) jest nieinwazyjną metodą obrazowania struktur ciała poprzez uzyskanie przekroju badanego narządu. W badaniu MRI wykorzystano zjawisko jądrowego rezonansu magnetycznego dla jąder wodoru zawartych w wodzie, która jest składnikiem każdej tkanki ludzkiego organizmu. W zależności od zawartości wody w danym organie rejestruje się różne sygnały i otrzymuje się obraz danego narządu.

    Badanie MRI jest bardzo przydatne do wykrywania zmian w tkankach, które są przykryte kośćmi, ponadto nie wymaga użycia promieniowania rentgenowskiego. Szczególne zastosowanie znajduje MRI w badaniach mózgu oraz kręgosłupa. W reumatologii wykorzystuje się badanie MRI w przypadkach, gdy klasyczne badanie rentgenowskie nie pozwala na postawienie rozpoznania, np. we wczesnym okresie RZS, gdy nie ma jeszcze zmian w badaniu rtg (czyli brak jest typowych geod i nadżerek).
    Metoda ta jest ważna w procesie diagnostycznym u tych chorych, u których choroba przebiega nietypowo i długo nie można postawić ostatecznego rozpoznania. Nie jest to obecnie rutynowa metoda badania, także ze względu na wysokie koszty. Należy pamiętać, że wiele zmian w stawach można uwidocznić badaniem USG, które jest tańsze, krótsze i bardziej dostępne.

    Badanie MRI jest bezpieczne dla pacjenta. W razie konieczności podania środka kontrastującego (bez zawartości jodu) należy liczyć się z możliwością wystąpienia reakcji alergicznej.
    Badanie jest przeciwwskazane dla osób z wszczepionymi metalowymi implantami.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  6. Co to jest artroskopia?

    Artroskopia to wziernikowanie wnętrza stawów za pomocą specjalnej aparatury (artroskop), umożliwiającej uzyskanie obrazu wnętrza stawu. Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, rzadziej ogólnym. Do stawu poprzez niewielkie nacięcia wprowadza się artroskop. O artroskopii diagnostycznej mówimy wtedy, gdy zabieg jest wykonywany w celu rewizji wnętrza stawu i pobrania wycinków do badania mikroskopowego. W przypadku przeprowadzania zabiegów leczniczych przeprowadza się artroskopię operacyjną.

    Obecnie artroskopia często zastępuje tradycyjne techniki operacyjne w ortopedii i reumoortopedii. Głównymi wskazaniami do jej przeprowadzenia są: RZS, urazy i złamania śródstawowe, zmiany zwyrodnieniowe, nowotwory stawów i inne. U chorych na RZS wykonuje się z reguły artroskopię leczniczą (często jest to synowektomia), a tylko w sporadycznych wypadkach diagnostyczną.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź