RZS bez tajemnic

  1. Co to jest RZS?

    Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to choroba autoimmunologiczna. Przyczyna choroby jest nieznana. Cechami charakterystycznymi są: symetryczne zapalenie wielu stawów doprowadzające do niszczenia chrząstki stawowej i nasad kostnych, a w konsekwencji do upośledzenia czynności stawów. Ponadto obserwuje się występowanie zmian pozastawowych i powikłań układowych.

    Rozpoznanie ustala się w oparciu o kryteria ACR (American College of Rheumatology czyli Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego) z 1987 r.
    Spełnienie 4 z 7 poniższych kryteriów ustala rozpoznanie, po wykluczeniu innych schorzeń z tzw. listy wykluczeń:

    1. sztywność poranna stawów utrzymująca się minimum 1 godz., przez min. 6 tygodni
    2. zapalenie trzech lub więcej stawów występujące w jednym czasie, stwierdzone przez lekarza, utrzymujące się przez min. 6 tygodni
    3. zapalenie stawów ręki (nadgarstkowych, śródręczno–paliczkowych lub międzypaliczkowych bliższych) utrzymujące się przez min. 6 tygodni
    4. symetryczne zapalenie stawów trwające min. 6 tygodni
    5. obecność guzków reumatoidalnych
    6. obecność czynnika reumatoidalnego
    7. zmiany radiologiczne – nadżerki i osteoporoza przystawowa

    Rozróżnia się trzy typy przebiegu klinicznego RZS:

    1. Typ o łagodnym przebiegu, tzw. samoograniczający się (5%–10% chorych).
      Leki modyfikujące przebieg choroby sprawiają, że objawy choroby cofają się.
      Czynnik reumatoidalny występuje u kilku procent pacjentów i w niskim mianie.
    2. Typ z niewielkim postępem choroby (5–10% chorych).
      Czynnik reumatoidalny obecny jest u większości chorych. Leczenie przynosi poprawę stanu chorego, ale mimo to obserwuje się powolne, systematyczne pogorszenie.
    3. Typ z dużą progresją choroby (60%–90% chorych).
      Czynnik reumatoidalny obecny jest w wysokim mianie od początku choroby. Mimo terapii lekami modyfikującymi przebieg choroby obserwuje się stały, szybki postęp zmian destrukcyjnych w stawach.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  2. Co to jest młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów?

    Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) jest najczęstszą z zapalnych układowych chorób tkanki łącznej występujących u dzieci. Obecnie obowiązująca klasyfikacja MIZS obejmuje 6 podtypów choroby rozpoczynającej się przed 16 rokiem życia i trwającej minimum 6 tygodni:

    1. Zapalenie stawów o początku uogólnionym
    2. Zapalenie stawów z zajęciem niewielu stawów (oligoarthritis)
      • przetrwałe (persistens)
      • rozszerzające się (extended)
    3. Zapalenie wielostawowe (polyarthritis)
      • bez obecności czynnika reumatoidalnego (RF) w surowicy krwi
      • z obecnością czynnika reumatoidalnego
    4. Łuszczycowe zapalenie stawów
    5. Zapalenie stawów z zapaleniem przyczepów ścięgnistych
    6. Inne zapalenia stawów
      • nie spełniające kryteriów w/w zapaleń stawów
      • posiadające cechy kilku z w/w postaci.

    Warunkiem postawienia rozpoznania jest wykluczenie innych chorób przebiegających z zapaleniem stawów zgodnie z tzw. listą wykluczeń.

    Przebieg oraz rokowanie uwarunkowane są postacią MIZS, którą wyznacza pierwsze 6 miesięcy choroby. Wyróżniamy postać o początku uogólnionym, wielostawowym i nielicznostawowym.

    W postaci z zajęciem niewielu (1–4) stawów szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość zapalenia błony naczyniowej oka. Jest to powikłanie, często przebiegające u dzieci bezobjawowo, a mogące doprowadzić nawet do utraty wzroku.

    Leczenie uzależnione jest od postaci choroby i stanu klinicznego dziecka. Stosowane są leki:

    • modyfikujące objawy choroby
    • modyfikujące przebieg choroby.

    Ponadto od początku choroby powinno być prowadzone leczenie usprawniające (fizyko i kinezyterapia). W leczeniu miejscowym wykonuje się do– i okołostawowe iniekcje glikokortykoidów o przedłużonym działaniu oraz tzw. synowektomię chemiczną lub izotopową (czyli zniszczenie błony maziowej stawu poprzez podanie dostawowe odpowiednich preparatów). U części dzieci konieczne jest leczenie operacyjne.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  3. Jakie są najczęstsze objawy RZS?

    Początek choroby najczęściej jest podstępny. Wśród objawów ogólnych dominuje osłabienie, brak łaknienia i spadek masy ciała, okresowo – stany podgorączkowe.
    Pojawia się ból i obrzęki stawów, bóle mięśni, parestezje (uczucie drętwienia) rąk i stóp, często o zmiennym nasileniu lub nawet okresowe.
    W przypadkach okresowo pojawiających sie dolegliwości, chorzy często wiążą występowanie objawów z przeciążeniem czy zmianą pogody. Dopiero nasilenie bólu i/lub obrzęku stawów skłania ich do wizyty u lekarza.

    Charakterystycznym objawem dla RZS jest sztywność poranna, która u niektórych chorych utrzymuje się nawet do kilku godzin. Czas utrzymywania się sztywności porannej zależny jest od nasilenia procesu zapalnego.

    RZS to choroba charakteryzująca się symetrycznym zajęciem stawów. Często na początku choroby zapalenie stawów nie jest symetryczne. U większości chorych obserwuje się symetryczność zmian po roku choroby. Proces chorobowy obejmuje najpierw drobne stawy rąk (śródręczno–paliczkowe i międzypaliczkowe bliższe) i stawy nadgarstkowe. Zajęcie stawów kończyn dolnych – kolanowych i skokowych – dotyczy początkowo ok. ¼ pacjentów. W dalszym przebiegu choroby zajęte są najczęściej prawie wszystkie stawy i kręgosłup szyjny. Przewlekły proces zapalny prowadzi do zmian destrukcyjnych w stawach (potwierdzanych badaniem rtg), a w konsekwencji do postępującego ograniczenia ruchomości stawów i niesprawności pacjenta.

    U części chorych w miejscach narażonych na ucisk (najczęściej okolica wyprostna stawów łokciowych) występują tzw. guzki reumatoidalne.
    Skóra pacjentów chorych na RZS jest cienka, na rękach po stronie dłoniowej często obserwuje się charakterystyczny rumień. Przy towarzyszącym zapaleniu naczyń może wystąpić sinica palców rąk i zmiany w narządach wewnętrznych.

    Czynnik reumatoidalny obecny jest u 30% chorych na RZS we wczesnym okresie choroby, zaś zmiany radiologiczne występują stosunkowo późno, a mianowicie od 6 miesięcy do 2 lat od początku choroby.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  4. Co to jest sztywność poranna?

    Uczucie ciężkości stawów występujące w godzinach porannych nazywamy sztywnością poranną. Sztywność stawów może być pierwszym objawem RZS. Powodem jej powstawania jest gromadzenie się płynu w tkankach objętych procesem zapalnym. Po aktywności fizycznej, płyn przenika do naczyń żylnych i limfatycznych, po czym sztywność ustępuje. U chorych na RZS sztywność poranna może trwać nawet do kilku godzin. Jej długość może być dodatkowym wyznacznikiem aktywności choroby.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  5. Czym różni się RZS od choroby zwyrodnieniowej stawów?

    Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) rozpoczyna się u osób starszych, często po 60 roku życia. Najczęściej zmienione chorobowo są drobne stawy rąk – stawy międzypaliczkowe bliższe i dalsze (powstają guzki Boucharda i Heberdena) oraz stawy duże – szczególnie biodrowe i kolanowe. W przeciwieństwie do RZS zajęcie stawów nie musi być symetryczne. Natomiast RZS nie dotyczy stawów międzypaliczkowych dalszych.

    U osób dotkniętych chorobą zwyrodnieniową sztywność poranna jest krótsza, i obrzęki stawów są mniej nasilone niż w przypadku RZS. Wyniki badań laboratoryjnych są najczęściej w granicach normy. W obrazie rtg widoczne jest zwężenie szpar stawowych (często niesymetryczne), osteofity (czyli nawarstwienia kostne, często w postaci wyrośli), natomiast nie ma nadżerek typowych dla RZS.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  6. Jak powstaje i czym objawia się stan zapalny stawu?

    Nieznane są przyczyny powstania zapalenia stawów i wytworzenia przeciwciał przeciw własnym tkankom. Momentem wyzwalającym może być uraz, zakażenie, przebyty poród czy stres.
    Zmiany zapalne dotyczą początkowo błony maziowej stawów. Dochodzi w niej do rozplemu warstwy wyściółkowej i przerostu kosmków. Powstają nacieki z ziarniny reumatoidalnej, która wnika do stawu i niszczy chrząstkę oraz kość. Na powierzchni chrząstki tworzy się łuszczka, w której dominują fibroblasty i nowopowstałe naczynia krwionośne. Postępujące niszczenie powierzchni stawowych kości (nadżerki) prowadzi do zniekształcenia stawów i ograniczenia ich ruchomości. W fazie naprawczej powstają zrosty włókniste a następnie kostne, co powoduje usztywnienie stawu.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  7. Jakie są najczęściej spotykane zniekształcenia stawów?

    Najbardziej charakterystyczne zniekształcenia powstają w stawach rąk, stawach nadgarstkowych i stawach stóp.

    W stawach nadgarstkowych i śródręczno–palcowych występuje tendencja do odchylania tych stawów w stronę łokciową, czyli tzw. ulnaryzacja. Prowadzi ona do znacznej niesprawności ręki. Metodą zapobiegawczą jest zaopatrzenie chorego w plastikowe łuski korekcyjne zakładane głównie na noc.

    Ponadto w stawach rąk obserwuje się przykurcze i przeprosty, które prowadzą do charakterystycznego ustawienia palców, np.:

    • typu butonierkowatego (przykurcz zgięciowy stawu międzypaliczkowego bliższego i wyprostny międzypaliczkowego dalszego),
    • łabędzich szyjek (przykurcz zgięciowy w stawie śródręczno–palcowym i międzypaliczkowym dalszym oraz przykurcz wyprostny w międzypaliczkowym bliższym).

    Przy zmianach w pochewkach ścięgien palców rąk powstają tzw. palce zatrzaskujące. Jeżeli zmiana dotyczy pochewek prostownika kciuka określamy ten stan jako chorobę de Quervaina. Oba te zespoły leczy się początkowo miejscowo iniekcjami sterydowymi, a w przypadku ich nieskuteczności wykonuje się zabiegi operacyjne wycięcia części pochewek ścięgna.

    W stawach stóp postępujące przykurcze prowadzą do młotkowatego ustawienia palców oraz koślawości – szczególnie I palców stóp, tzw halluxów.

    Zniekształcenia w stawach kolanowych to głównie przykurcze i koślawość. W innych stawach dominują przykurcze.

    W kręgosłupie szyjnym może dojść do przemieszczenia kręgów, czyli podwichnięcia, co niesie niebezpieczeństwo uszkodzenia rdzenia kręgowego.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  8. Co to jest nadżerka stawowa? Jak powstaje i jakie są jej skutki?

    Zapalenie stawu w początkowej fazie dotyczy błony maziowej. Dochodzi w niej do rozplemu warstwy wyściółkowej, przerostu kosmków. Powstają nacieki z ziarniny reumatoidalnej, która wnika do stawu i niszczy chrząstkę i kość. Ubytki kostne widoczne na zdjęciu rtg wewnątrz kości lub na jej na powierzchni nazywamy nadżerkami.

    Jeżeli ubytek znajduje się pod warstwą korową kości nazywany jest geodą. Obecność wielu nadżerek powoduje nieregularny zarys szpary stawowej w obrazie rtg.

    Wysokie miano czynnika reumatoidalnego i prawdopodobnie obecność przeciwciał antycytrulinowych wskazuje na możliwość powstawania większej liczby nadżerek w pierwszych trzech latach choroby.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  9. Na jakiej podstawie stwierdza się rozpoznanie RZS?

    Rozpoznanie ustala się w oparciu o kryteria ACR (Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego) z 1987 r. Spełnienie 4 z 7 kryteriów ustala rozpoznanie:

    1. sztywność poranna stawów utrzymująca się minimum 1 godz., przez min.6 tygodni
    2. zapalenie trzech lub więcej stawów występujące w jednym czasie, stwierdzone przez lekarza, utrzymujące się przez min. 6 tygodni
    3. zapalenie stawów ręki (nadgarstkowy, śródręczno–paliczkowy lub międzypaliczkowy bliższy) utrzymujące się min. 6 tygodni
    4. symetryczne zapalenie stawów trwające min. 6 tygodni
    5. obecność guzków reumatoidalnych
    6. obecność czynnika reumatoidalnego
    7. zmiany radiologiczne – nadżerki i osteoporoza przystawowa

    We wczesnym okresie choroby rozpoznanie RZS może być niepewne, gdyż nie są spełnione wymagane kryteria diagnostyczne. W takim przypadku każda osoba, u której podejrzewa się wystąpienie RZS, wymaga szczególnej obserwacji.
    U każdego chorego, mimo spełnianych kryteriów diagnostycznych, rozpoznanie można postawić po wykluczeniu innych chorób z długiej listy wykluczeń.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  10. Na czym polega badanie kliniczne w diagnostyce RZS?

    Badanie kliniczne w reumatologii obejmuje podstawowe badanie lekarskie (jak u lekarza chorób wewnętrznych), a dodatkowo badanie układu ruchu. Badany jest zakres ruchomości każdego stawu, obecność obrzęku i wysięku oraz bolesność samoistna i przy ucisku. Poza tym oceniany jest układ mięśniowy: zaniki lub przerosty, siła mięśniowa oraz kręgosłup (zakres ruchomości, ból).
    Jest to standardowe badanie, które powinien przeprowadzać reumatolog przy każdej wizycie pacjenta.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  11. Co to są „przeciwciała antycytrulinowe”?

    Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (a–CCP), oznaczane głównie metodą ELISA, należą do autoprzeciwciał klasy IgG i wiążą syntetyczne cykliczne peptydy zawierające cytrulinę.
    Wysoką aktywność cytruliny stwierdza się w zapalnie zmienionej błonie maziowej u chorych na RZS, więc obecność przeciwciał a–CCP jest dowodem na reakcję autoimmunologiczną, w której powstają przeciwciała skierowane przeciwko składnikowi błony maziowej.

    Oznaczanie przeciwciał a–CCP jest szczególnie przydatne w diagnostyce RZS, szczególnie we wczesnej fazie, różnicowaniu z innymi zapaleniami stawów o podobnym obrazie klinicznym oraz ocenie ryzyka występowania zmian nadżerkowych w stawach. Częstość występowania a–CCP u chorych na RZS ocenia się na 40%–90%. We wczesnym RZS obecne są nawet u 60%–70% chorych z ujemnym czynnikiem reumatoidalnym. Obecność tych przeciwciał może na wiele lat wyprzedzać zachorowanie. U osób posidających przeciwciała a–CCP istnieje większe ryzyko rozwinięcia się nadżerkowej postaci RZS.
    Przeciwciała a–CCP są także obecne u mniej niż 1% ludzi zdrowych.

    W rozpoznawaniu RZS przeciwciała a–CCP są swoistym diagnostycznie testem, więc ich obecność pomaga w różnicowaniu pomiędzy RZS a innymi chorobami przebiegającymi z zapaleniem stawów. W innych chorobach tkanki łącznej i zapaleniu stawów w przebiegu zakażenia HCV i Borrelia bg przeciwciała te występują bardzo rzadko.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  12. Na czym polega rtg stawów?

    Zmiany radiologiczne w stawach są wynikiem procesu zapalnego. Badanie rtg obrazuje zaawansowanie i postęp zmian w stawach. Zwraca się uwagę przede wszystkim na występowanie nadżerek stawowych, zwężeń szpary stawowej, geod.

    W ocenie zmian radiologicznych stosowane są: metoda Sharpa (liczy się nadżerki i ocenia szerokość szpar stawowych) oraz metoda Larsena–Dale (dzieli zmiany w stawach na 5 stopni zaawansowania)
    Ocenia się stawy rąk, stóp oraz stawy ze zmianami chorobowymi w przebiegu RZS.
    Zmiany w obrazie rtg służą monitorowaniu postępu choroby i ocenie działania leków modyfikujących przebieg choroby.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  13. Na czym polega USG stawów?

    USG stawów jest badaniem bardzo pomocnym w diagnostyce, a także monitorowaniu leczenia RZS. Badaniem USG wykrywa się obecność wysięku i przerostu błony maziowej w stawie i pochewkach ścięgnistych. Stopień jej unaczynienia świadczy o aktywności choroby.
    Ponadto dzięki USG można wykryć nadżerki w kości, które nie są jeszcze widoczne w badaniu rentgenowskim.
    USG jest badaniem tanim, powtarzalnym i komfortowym dla pacjenta.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  14. Co to jest scyntygrafia?

    Scyntygrafia jest badaniem polegającym na obrazowaniu kości i stawów, a także innych narządów (np. tarczycy) po wprowadzeniu do krwioobiegu znacznika z izotopów promieniotwórczych. Znacznik gromadzi się w narządzie i emituje promieniowanie, które jest rejestrowane przez tzw. gammakamerę.
    Po jednorazowym podaniu znacznika badaniem objęty jest cały kościec.

    Badanie służy wykrywaniu ognisk zapalnych, nietypowych złamań i osteolizy, a powtórzone trzykrotnie po podaniu radioznacznika bada napływ krwi do kości i stwierdza ewentualny obrzęk otaczających tkanek miękkich (badanie trójfazowe) oraz pozwala na zróżnicowanie zapaleń od procesów jałowych i nowotworowych.

    W reumatologii scyntygrafia jest przydatna do wykrywania ognisk zapalnych i wczesnej diagnostyki zapalenia stawów. Obecnie, gdy dostępne są badania USG i rezonans magnetyczny, scyntygrafię wykonuje się rzadziej. Badanie jest bezpieczne i może być powtarzane wielokrotnie u osób w każdym wieku. Scyntygrafia nie może być wykonywana u kobiet w ciąży i w okresie laktacji.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  15. Co to jest artroskopia?

    Artroskopia to wziernikowanie wnętrza stawów za pomocą specjalnej aparatury (artroskop), umożliwiającej uzyskanie obrazu wnętrza stawu. Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, rzadziej ogólnym. Do stawu poprzez niewielkie nacięcia wprowadza się artroskop. O artroskopii diagnostycznej mówimy wtedy, gdy zabieg jest wykonywany w celu rewizji wnętrza stawu i pobrania wycinków do badania mikroskopowego. W przypadku przeprowadzania zabiegów leczniczych przeprowadza się artroskopię operacyjną.

    Obecnie artroskopia często zastępuje tradycyjne techniki operacyjne w ortopedii i reumoortopedii. Głównymi wskazaniami do jej przeprowadzenia są: RZS, urazy i złamania śródstawowe, zmiany zwyrodnieniowe, nowotwory stawów i inne. U chorych na RZS wykonuje się z reguły artroskopię leczniczą (często jest to synowektomia), a tylko w sporadycznych wypadkach diagnostyczną.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  16. Czy RZS przebiega u wszystkich chorych tak samo?

    Przebieg choroby jest u każdego chorego indywidualny.
    Zasadniczą rolę w zahamowaniu postępu choroby odgrywa leczenie i intensywna, codzienna rehabilitacja. Niezmiernie ważna jest edukacja chorego na RZS – osoba, która posiada wiedzę o swojej chorobie ma zdecydowanie większe możliwości do walki z nią.

    Zapalenie stawów u dzieci (młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów) przebiega całkowicie inaczej niż u dorosłych. U dzieci, poza zapaleniem stawów i związanymi z nim powikłaniami, występują często także zaburzenia rozwojowe (np. zaburzenia wzrostu, czy niesymetryczny rozwój kończyn).

    Odmienną grupę stanowią też osoby, które zachorowały po 60 roku życia. W tej grupie chorych proporcja kobiet do mężczyzn wynosi 1:1, dominuje wielostawowy, powolny początek choroby z bardziej zaznaczonymi objawami ogólnymi i częstszym zajęciem dużych stawów. Rokowanie u tych chorych jest gorsze, gdyż szybciej dochodzi do niepełnosprawności także z powodu chorób współistniejących.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  17. Czy RZS jest tylko chorobą stawów?

    Zmiany zapalne w przebiegu RZS mogą dotyczyć nie tylko stawów, ale także naczyń krwionośnych w narządach wewnętrznych. Te zmiany zapalne w naczyniach są wynikiem działania kompleksów immunologicznych przedostających się do układu krążenia ze stawów. Zapalenie ścian naczyń prowadzi do uszkodzenia narządów ukrwionych przez te naczynia.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  18. Co to jest DAS 28?

    DAS 28 jest wskaźnikiem oceny aktywności choroby. Ocenia się 28 stawów: barkowe, łokciowe, nadgarstkowe, stawy rąk (śródręczno–palcowe i międzypaliczkowe bliższe) i kolanowe.

    DAS 28 obliczamy podstawiając do wzoru następujące dane:

    • liczba bolesnych stawów z 28
    • liczba obrzękniętych stawów z 28
    • ogólna ocena aktywności choroby przez pacjenta za pomocą skali VAS
    • wartość OB po 1 h lub CRP

    Im mniejsza wartość DAS 28 tym mniejsza aktywność choroby. Wartość poniżej 2,6 świadczy o remisji choroby, natomiast powyżej 5,1 – o jej wysokiej aktywności.

    Ocena aktywności choroby

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  19. Czy RZS zawsze wiąże się z deformacją rąk?

    U większości chorych w przebiegu RZS zajęte są stawy rąk i nadgarstkowe. Od początku choroby należy zapobiegać deformacji stawów rąk. Poza leczeniem farmakologicznym ważna jest systematyczna rehabilitacja. Niektórzy chorzy wymagają wykonania specjalnych plastikowych aparatów („łusek”), które, zakładane na noc i w wolnych chwilach, utrzymują ręce w prawidłowym ułożeniu.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  20. Czy stawy w trakcie chorowania na RZS są bardziej osłabione, podatne na złamania i zwichnięcia?

    Proces reumatoidalnego zapalenia stawów dotyczy nie tylko samych stawów, ale także mięśni i ścięgien. Stałym objawem są postępujące zaniki mięśni związane z procesem zapalnym oraz z mniejszą aktywnością ruchową pacjentów. Ponadto u większości pacjentów dochodzi do rozwoju osteoporozy wynikającej z zapalenia, leczenia sterydami oraz wieku. Osteoporoza, zmiany w mięśniach i ścięgnach są główną przyczyną zwiększonej podatności na złamania kości i zwichnięcia stawów u chorych na RZS. Należy także liczyć się z dłuższym okresem gojenia złamań u pacjentów z osteoporozą.

    Dr n. med. Małgorzata W. Kwiatkowska
    Instytut Reumatologii w Warszawie

    ^ Zwiń odpowiedź

  21. Czy rehabilitacja jest potrzebna? Czy przy każdym rodzaju leczenia w takim samym zakresie?

    Rehabilitacja w RZS jest niezbędna. Zakres fizjoterapii zależy w największym stopniu nie od rodzaju leczenia lecz od stanu chorego. Jeśli nie doszło do deformacji stawów, a chory jest w okresie remisji, to jego rehabilitacja może ograniczyć się do regularnej kontroli (najrzadziej raz na 6 m–cy) i do rekreacji. W przypadku zaostrzenia dolegliwości niezbędna jest terapia przeciwzapalna i przeciwobrzękowa. Ponadto w przypadku deformacji stawów ważna jest rehabilitacja ruchowa pozwalająca na zwiększenie możliwości fizycznych chorego. Oznacza to możliwie jak największe przywrócenie sprawności oraz doprowadzenie do prawidłowej kompensacji we wszystkich miejscach, w których zmiany są nieodwracalne. W przypadku chorych w okresie pooperacyjnym zawsze niezbędne jest wsparcie fizjoterapeutyczne, pozwalające na szybki powrót do sprawności ruchowej.

    mgr Tomasz Cichocki, fizjoterapeuta
    Instytut Reumatologii w Warszawie, Oddział Konstancin

    ^ Zwiń odpowiedź